۰
سبد خرید من
هیچ محصولی در سبد خرید وجود ندارد.
دسترسی به رسانههای فیزیکی تنها بخشی از مشکل است!!!
خب، بالاخره این اتفاق افتاد. سونی اعلام کرده است که تولید دیسکهای پلیاستیشن تا سال ۲۰۲۸ متوقف خواهد شد؛ موضوعی که تلویحاً نشان میدهد کنسول آیندهی «PS6» صرفاً دیجیتالی خواهد بود.
طبیعتاً بسیاری از افراد از این بابت ناراحت هستند و من هم قطعاً یکی از آنها هستم. اما نمیتوانم بگویم که واقعاً غافلگیر شدهام. من از همان ابتدا طرفدار سرسخت پلیاستیشن بودهام، اما با گذشت سالها از زمان خرید کنسول در بدو عرضه، هنوز هم تعداد بسیار کمی دیسک فیزیکی پلیاستیشن ۵ دارم!! بخش عمدهی مجموعه بازیهای PS5 من دیجیتالی است؛ عمدتاً به این دلیل که آنقدرها صبور نیستم که منتظر رسیدن نسخه فیزیکی از طریق پست بمانم یا برای خرید آن تا فروشگاه بروم. و مشخصاً من تنها کسی نیستم که چنین وضعیتی دارد؛ سونی اعلام کرده است که گذار به سمت بازیهای تمامدیجیتال، ناشی از تغییر روندهای بازار است. در واقع، سونی نسخههای دیجیتال بسیار بیشتری نسبت به نسخههای فیزیکی میفروشد و ناشران شخصثالث نیز از فروش دیجیتالی بازیها سود بیشتری نسبت به فروش فیزیکی میبرند.
با اینکه اعتراضات و نگرانیها را کاملاً درک میکنم – بهویژه با توجه به حمایت روزافزون از حفظ و نگهداری آثار رسانهای، آن هم در شرایطی که دسترسی بازیکنان امروزی به بازیهای قدیمی روزبهروز دشوارتر میشود – اما نگرانم که تمرکزمان را روی مسئله اشتباهی گذاشتهایم. رسانههای فیزیکی فناناپذیر نیستند؛ نوارهای کاست و VHS فرسوده میشوند، دیسکها آسیب میبینند یا دچار «پوسیدگی دیسک» (disc rot) میشوند، یا مثلاً برادر کوچکتان کره بادامزمینی را داخل کارتریج بازی فرو میکند؛ خلاصه اینکه هر اتفاقی ممکن است بیفتد. همین احتمال وقوع چنین اتفاقاتی است که باعث میشود من مجموعهی بازیهای دیجیتال را به نسخه فیزیکی ترجیح دهم. اگر مشکلی پیش بیاید، میتوانم بازی را دوباره از فروشگاه پلیاستیشن (PlayStation Store) دانلود کنم. اما حالا این پرسش مطرح میشود: «فروشگاه پلیاستیشن تا چه زمانی روی کنسول من در دسترس خواهد بود؟»
سونی در کنار اعلام خبر تمرکز کامل بر کتابخانههای دیجیتال بازی، بیسروصدا خبر دیگری را هم منتشر کرد: تا همین موقع در سال آینده، فروشگاه پلیاستیشن دیگر برای کنسولهای PS Vita و PS3 در دسترس نخواهد بود. این بدان معناست که هر بازیِ انحصاریِ Vita یا PS3 که تا ژوئیه ۲۰۲۷ روی دستگاه دانلود نشده باشد، برای همیشه از فروشگاه مجازی حذف خواهد شد. اگر بعدها بتوانید به طریقی دیسکهای فیزیکی این بازیها را پیدا کنید، همچنان قادر خواهید بود آنها را روی Vita یا PS3 اجرا کنید؛ اما تا زمانی که سونی اقدامی برای قابلاجرا کردن آن دیسکها روی کنسولهای نسل فعلی انجام ندهد یا نسخههای دیجیتال آنها را به فروشگاه مجازی فعلی پلیاستیشن منتقل نکند، پیدا کردن راهی برای تجربه دوباره آنها بسیار دشوار خواهد بود. مشکل اصلی خودِ بازیهای دیجیتال نیستند، بلکه مسئله اینجاست که گذار به سمت سیستم تمامدیجیتال، بازیکنان را مجبور میکند تا برای اطمینان از قابلاجرا ماندن بازیهایی که بابتشان پول پرداخت کردهاند، صرفاً به حسننیت سونی متکی باشند.
ما پیشتر شاهد چنین اتفاقی در مورد نینتندو بودهایم. در مارس ۲۰۲۳، نینتندو سرویس Miiverse را تعطیل کرد و به پشتیبانی از فروشگاه الکترونیکی (eShop) خود برای کنسولهای 3DS و Wii U پایان داد. اگر مثلاً از طرفداران سری زلدا باشید و بخواهید پیش از انتشار نسخه بازسازیشده (ریمیک) بازی The Legend of Zelda: Ocarina of Time، تمام بازیهای این مجموعه را دوباره تجربه کنید، برای دسترسی به نسخههای Wind Waker HD و Twilight Princess HD با مشکل جدی و دردسرسازی مواجه خواهید شد. هر دو بازی تنها برای کنسول Wii U در دسترس هستند (بله، هنوز هم خبری از پورت نسخه سوییچ برای سومین عنوان پرفروش تاریخ مجموعه زلدا نیست) و از آنجا که فروشگاه دیجیتالی eShop دیگر در دسترس نیست، تنها راه شما این است که به دنبال نسخه فیزیکی بازی در eBay بگردید؛ جایی که نسخههای فیزیکی بازی Twilight Princess HD با قیمتی بیش از ۱۰۰ دلار به فروش میرسند.
اگر نینتندو (که همچنان بهطور جدی به تولید بازیهای فیزیکی ادامه میدهد) از حفظ قابلیت اجرای برخی از نمادینترین عناوین خود سر باز میزند، کاربران پلیاستیشن چه امیدی میتوانند داشته باشند؟ بهعلاوه، این وضعیت چه تأثیری بر پلیاستیشن ۶ خواهد گذاشت؟ فرض من بر این است که قابلیت اجرای بازیهای نسل قبل (Backward Compatibility) منتفی خواهد بود، چرا که این دستگاه احتمالاً فاقد درایو نوری (دیسکدرایو) است؛ بنابراین بازیهای فیزیکی PS5 شما تنها روی همان کنسول PS5 قابلاجرا باقی خواهند ماند.
صحبت از PS5 شد؛ نسخه بدون درایو نوری این کنسول ارزانتر از نسخه استاندارد است، اما بعید میدانم وقتی سونی سرانجام قیمت PS6 را اعلام کند، شاهد هیاهوی شادی و جشن بازیکنان در خیابانها باشیم؛ هرچند یقین دارم سونی بهانهای برای توجیه قیمت نجومی این کنسول (که احتمالاً فاقد درایو نوری است) خواهد داشت. همچنین کنجکاوم بدانم این دستگاه چه میزان فضای ذخیرهسازی خواهد داشت. در حال حاضر، من مرتباً مجبورم بازیها را از روی PS5 خود پاک کنم تا برای عناوین جدید جا باز شود؛ مشتاقم ببینم آیا PS6 با فضای ذخیرهسازی کافی برای پشتیبانی از یک کتابخانه بازی تمامدیجیتال عرضه میشود یا سونی صرفاً کاربران را تشویق میکند تا برای ذخیره تمام بازیهایشان، یک هارد درایو اضافی بخرند. با توجه به افزایش سرسامآور قیمت حافظههای SSD به دلیل گسترش استفاده از هوش مصنوعی، اگر کنسول بعدی سونی از فضای ذخیرهسازی کافی برای مجموعهای کاملاً دیجیتالی برخوردار باشد، احتمال بسیار زیادی وجود دارد که قیمتش سرسامآور و کمرشکن باشد.
اما در نهایت، پرسش اصلی این نیست که کنسول بعدی سونی چقدر قیمت خواهد داشت، چه میزان فضای ذخیرهسازی در اختیار کاربر میگذارد یا مجوزهای بازی هر چند وقت یکبار باید بررسی شوند. پرسش واقعی این است که سونی تا چه زمانی قصد دارد فروشگاه پلیاستیشن (PlayStation Store) را — هم برای PS5 و هم برای PS6 — فعال نگه دارد و چه برنامهای (اگر اصلاً برنامهای در کار باشد) برای تضمین دسترسی مداوم بازیکنان به بازیهای خریداریشدهشان دارد.
پرسش حتی مهمتر این است: قانونگذاران تا کی قرار است دست روی دست بگذارند و نظارهگر محدود شدن دسترسی مصرفکنندگان به محصولاتی باشند که قانوناً خریداری کردهاند؟ با حرکت سونی به سمت مدل تمامدیجیتال، این شرکت عملاً کنترل کامل قیمتگذاری تکتک عناوین بازی را در دست گرفته است. دیگر خبری از تخفیفهای «جمعه سیاه» (Black Friday) در آمازون نیست و امکان خرید بازیهای دستدوم نیز از بین رفته است. قطعاً این سلطه و کنترل شرکتی باید جایی متوقف شود، مگر نه؟
در میان تمام این ابهامات، یک نکته کاملاً آشکار و البته تلخ وجود دارد: محتوای طنزآمیزِ آن ویدیوی نمادین سونی با عنوان «ویدئوی آموزشی بازیهای دستدوم پلیاستیشن»، دیگر موضوعیت و کاربردی ندارد.
